1. Những thứ cần chuẩn bị
Để làm món cách nấu bún mắm chay ngon đúng điệu, bạn hãy chọn nguyên liệu thật tươi nhé:
- Bún tươi sợi to: 1 kg
- Tương hột: 100 gram
- Chao trắng (hoặc chao đỏ): 30 gram (khoảng 5 viên chao)
- Dứa (thơm): 1/4 quả
- Nước dừa tươi: 1 lít
- Nước lọc: Khoảng 1.5 – 2 lít (tùy độ đậm đặc bạn muốn)
- Nấm rơm: 200 gram
- Nấm đùi gà: 4 cái (hoặc 200 gram nấm hương khô đã ngâm nở)
- Cà tím: 2 quả
- Đậu hũ chiên: 3 bìa
- Chả lụa chay: 200 gram
- Cà rốt: 1 củ
- Củ cải trắng: 1 củ
- Bắp cải thảo (hoặc bắp cải thường): 1/2 cái
- Hành boa rô: 1 nhánh
- Sả cây: 5 nhánh
- Sả băm: 3 muỗng canh
- Ớt băm: 1-2 muỗng canh (tùy độ cay)
- Gia vị: Đường phèn, hạt nêm chay, muối, dầu ăn.
- Rau sống ăn kèm: Bông súng, kèo nèo, rau muống bào, giá đỗ, hẹ, rau đắng, rau thơm các loại.
Mẹo chọn đồ ngon: Khi chọn cà tím, hãy chọn quả nặng tay, vỏ căng bóng, không bị dập nát. Dứa nên chọn quả chín vàng đều, mùi thơm đặc trưng. Bún tươi ngon thường có màu trắng ngà, sợi bún dai, không bị chua hay bết dính.

2. Bắt tay vào làm thôi nào
Giờ thì mình cùng xắn tay áo vào bếp thực hiện từng bước một nhé. Đừng vội, cứ làm theo mình là được!
Bước 1: Sơ chế sạch sẽ mọi thứ
- Rau củ hầm nước dùng: Cà rốt, củ cải trắng gọt vỏ, rửa sạch, cắt khoanh dày khoảng 2cm. Bắp cải thảo/bắp cải cắt miếng vừa ăn, rửa sạch để ráo. Hành boa rô cắt khúc to.
- Cà tím: 1 quả thái khoanh dày 1.5cm, ngâm ngay vào thau nước lạnh có vắt chút chanh hoặc nước muối loãng khoảng 15 phút. Điều này giúp cà tím không bị thâm và ra bớt nhựa. Sau đó vớt ra để thật ráo nước. Quả còn lại để nguyên hoặc thái đôi.
- Nấm: Nấm rơm gọt sạch gốc, ngâm nước muối pha loãng 5 phút rồi rửa sạch, để ráo. Nấm đùi gà cắt khúc dày 1cm. Nếu dùng nấm hương khô, bạn ngâm nước ấm khoảng 30 phút cho nở mềm, rồi rửa sạch, cắt bỏ gốc, chẻ đôi.
- Chả lụa chay, đậu hũ: Chả lụa chay thái lát vừa ăn. Đậu hũ chiên sẵn thì cắt miếng nhỏ vừa ăn.
- Sả: 3 nhánh sả cây đập dập, 2 nhánh còn lại cắt khúc. Sả băm và ớt băm để riêng.
- Các loại rau ăn kèm: Nhặt sạch, rửa kỹ với nước muối, rồi vớt ra rổ để thật ráo. Hẹ cắt khúc. Bông súng tước bỏ vỏ lụa, cắt khúc, chẻ nhỏ rồi ngâm vào tô nước đá có vắt tắc (hoặc chanh) khoảng 20 phút để giữ độ giòn và màu sắc tươi ngon, sau đó vớt ra vắt ráo.
Bước 2: Nấu Nước Dùng – Linh Hồn Món Ăn
2.1. Chuẩn bị “mắm chay” thần thánh
- Dứa gọt vỏ, bỏ mắt, thái miếng nhỏ.
- Bạn cho toàn bộ tương hột, chao (cả nước và cái), dứa đã thái nhỏ và 1/2 lượng sả băm đã chuẩn bị vào máy xay sinh tố. Xay thật nhuyễn mịn hỗn hợp này. Đây chính là “linh hồn” tạo nên hương vị mặn mà đặc trưng cho món bún mắm chay của chúng ta đấy!
2.2. Xào mắm và hầm nước dùng
- Bắc một chiếc nồi lớn lên bếp, cho khoảng 2 muỗng canh dầu ăn. Khi dầu nóng, cho phần sả băm và ớt băm còn lại vào phi thơm vàng (ngửi thấy mùi sả thơm lừng là được nha).
- Tiếp theo, trút toàn bộ phần “mắm chay” vừa xay vào nồi, xào ở lửa vừa khoảng 3-4 phút. Bạn sẽ thấy hỗn hợp mắm dậy mùi thơm nồng đặc trưng, hơi keo lại là đạt.
- Sau đó, cho 1 lít nước dừa tươi và khoảng 1.5 – 2 lít nước lọc vào nồi. Thêm sả cây đập dập và quả cà tím còn lại (nguyên quả hoặc thái đôi) vào. Đậy nắp, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, hầm khoảng 30-45 phút. Việc hầm cà tím nguyên quả (có thể nướng sơ trước) sẽ giúp nước dùng có mùi thơm khói rất đặc trưng và vị ngọt tự nhiên.
- Trong lúc hầm nước dùng mắm chay, bạn hãy bắc một nồi khác, cho cà rốt, củ cải trắng, bắp cải thảo/bắp cải và hành boa rô cắt khúc vào. Thêm khoảng 2 lít nước lọc và đun sôi, hầm khoảng 45 phút – 1 giờ để lấy nước ngọt tự nhiên từ rau củ. Khi hầm xong, bạn vớt bỏ phần xác rau củ ra ngoài.
- Sau khi hầm đủ thời gian, vớt bỏ xác sả và cà tím trong nồi mắm chay. Từ từ đổ nước rau củ hầm ngọt vào nồi mắm chay. Khuấy đều.
- Bắt đầu nêm nếm nước dùng với 1 muỗng canh đường phèn, 1 muỗng canh hạt nêm chay. Vì mắm chay đã có vị mặn nên bạn hãy nếm thử trước khi thêm muối hay nước tương nhé. Nêm cho vừa khẩu vị, nước dùng phải có vị mặn mà, ngọt thanh và cay nhẹ.
- Cuối cùng, cho nấm rơm, nấm đùi gà (hoặc nấm hương), đậu hũ chiên và cà tím đã chiên sơ vào nồi. Đun thêm khoảng 5-7 phút cho các nguyên liệu thấm vị rồi tắt bếp. Để nước dùng sôi liu riu cho nóng.
Bước 3: Hoàn thiện tô bún
- Trụng bún tươi qua nước sôi cho sợi bún mềm, nóng rồi chia đều ra các tô.
- Xếp lên mặt bún vài lát chả chay.
- Múc nước dùng nóng hổi cùng nấm, đậu hũ, cà tím chan ngập bún.
- Rắc thêm một chút ngò gai cắt nhuyễn (nếu có) để tăng hương thơm.
- Dọn tô bún mắm chay nóng hổi ăn kèm đĩa rau sống đa dạng. Khi ăn, bạn cho các loại rau vào tô, trộn đều và thưởng thức. Vị đắng nhẹ của rau đắng, vị giòn của giá và bắp chuối, vị ngọt của nước dùng, vị bùi của đậu hũ và nấm hòa quyện tạo nên trải nghiệm ẩm thực vô cùng phong phú và đáng nhớ.
3. Video hướng dẫn chi tiết
Nếu đọc vẫn chưa hình dung được, bạn xem video này để làm theo cho dễ nhé:
Video hướng dẫn cách làm cách nấu bún mắm chay
Để dễ hình dung hơn, mời bạn tham khảo video thao tác thực tế dưới đây:
4. Một vài lưu ý nhỏ (Tips)
- Mách nhỏ: Khử mùi mắm chay dịu nhẹ Mùi của chao và tương hột có thể khá nồng. Để nồi bún mắm chay của bạn có hương thơm dịu nhẹ, dễ chịu hơn, hãy phi sả thật thơm trước khi cho mắm chay vào xào. Sả chính là “chìa khóa” giúp cân bằng và át đi mùi nồng. Dứa xay cùng mắm và cho dứa vào nước hầm cũng là một cách tuyệt vời để tăng vị chua ngọt tự nhiên và khử mùi hiệu quả.
- Chữa cháy: Lỡ tay làm mặn quá thì sao? Đừng lo lắng! Bạn có thể thêm một chút nước dừa tươi hoặc nước lọc vào nồi, đun sôi lại và nêm nếm cho vừa. Hoặc cho thêm một ít đường phèn để cân bằng vị mặn nhé.

5. Giải đáp thắc mắc
- Không có nấm đùi gà/nấm hương thay bằng gì?
Bạn hoàn toàn có thể thay thế bằng các loại nấm khác như nấm bào ngư, nấm linh chi, nấm kim châm. Hoặc tăng lượng nấm rơm lên cũng được nhé. Quan trọng là bạn thích loại nấm nào! - Làm sao để bảo quản ăn dần?
Phần nước dùng bún mắm chay nếu còn dư, bạn hãy để nguội hoàn toàn. Sau đó, cho vào hộp hoặc hũ thủy tinh có nắp đậy kín và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Nước dùng có thể giữ được 2-3 ngày mà vẫn thơm ngon. Khi ăn, chỉ cần đun nóng lại là được. - Món này ăn kèm với gì ngon nhất?
Bún mắm chay ngon nhất khi ăn kèm với thật nhiều rau sống miền Tây như bông súng, kèo nèo, rau muống bào, giá đỗ, hẹ, rau đắng… Bạn cũng có thể chuẩn bị thêm một chén nước mắm ớt hoặc tương ớt để chấm các loại topping như chả chay, đậu hũ cho đậm đà hơn.
Lời kết
Bạn thấy không, làm món cách nấu bún mắm chay đâu có khó nhỉ? Chỉ cần một chút tỉ mỉ và tình yêu dành cho ẩm thực, bạn đã có thể tự tay tạo ra một tô bún mắm chay thơm ngon, đậm đà hương vị miền Tây để chiêu đãi gia đình rồi. Hy vọng công thức này sẽ giúp bữa cơm nhà bạn thêm rôm rả và ấm cúng. Đừng quên ghé thăm Bếp Phú Hải thường xuyên để học thêm nhiều món mới hấp dẫn nữa nhé! Chúc bạn thành công và ngon miệng!



