1. Những thứ cần chuẩn bị
Để làm món cách nấu xôi thập cẩm ngon đúng điệu, bạn hãy chọn nguyên liệu thật tươi nhé:
- Gạo nếp: 500g (chọn nếp cái hoa vàng hoặc nếp nương sẽ thơm dẻo hơn)
- Thịt ba chỉ: 200g (phần có cả nạc và mỡ sẽ ngon hơn)
- Lạp xưởng tươi: 2-3 cây
- Chả lụa (giò lụa): 200g
- Trứng gà/vịt: 2 quả (để làm ruốc trứng, hoặc bạn có thể dùng chà bông thịt)
- Hành tím: 3-4 củ lớn
- Hành lá, rau mùi: Một ít để trang trí và tạo mùi thơm
- Đậu phộng rang: 50g (đã bóc vỏ, giã dập)
- Tóp mỡ: Một ít (tùy thích, để tăng độ giòn và béo)
- Nước cốt dừa: 50ml (nước cốt dừa tươi hoặc đóng hộp đều được)
- Gia vị: Nước mắm ngon, đường, hạt nêm, tiêu xay, dầu ăn, dầu hào, bột nghệ (để xôi có màu vàng đẹp), muối.
Mẹo chọn đồ ngon: Khi chọn gạo nếp, bạn hãy nhìn xem hạt gạo có căng mẩy, màu trắng đục, đều hạt và không có mùi ẩm mốc không nhé. Đối với thịt ba chỉ, hãy chọn miếng có phần da hồng hào, thớ thịt săn chắc, mỡ trắng trong và không có mùi lạ. Lạp xưởng ngon thường có màu đỏ tươi tự nhiên, không bị chảy mỡ, khi ngửi có mùi thơm đặc trưng. Chả lụa nên chọn loại có màu trắng ngà, bề mặt mịn, có nhiều lỗ khí nhỏ li ti và thơm nhẹ.
2. Bắt tay vào làm thôi nào
Bước 1: Sơ chế sạch sẽ
Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất để món ăn của chúng ta vừa ngon vừa đảm bảo vệ sinh:
- Gạo nếp: Bạn hãy vo gạo thật sạch dưới vòi nước chảy khoảng 2-3 lần cho đến khi nước trong. Sau đó, cho gạo vào ngâm trong tô nước sạch cùng với 1/2 muỗng cà phê muối. Ngâm ít nhất 4-6 tiếng hoặc tốt nhất là ngâm qua đêm. Việc ngâm này giúp hạt gạo nở đều, khi hấp xôi sẽ mềm dẻo và chín nhanh hơn nhiều đấy! Sau khi ngâm, bạn đổ gạo ra rổ cho ráo nước nhé.
- Thịt ba chỉ: Rửa sạch miếng thịt, cho vào nồi luộc sơ khoảng 5-7 phút với một chút muối để loại bỏ bớt tạp chất và mùi hôi. Vớt ra, để nguội rồi thái hạt lựu hoặc miếng mỏng vừa ăn tùy thích.
- Lạp xưởng: Rửa sơ qua nước lạnh, rồi thái lát xéo hoặc hạt lựu cho đẹp mắt.
- Chả lụa: Thái hạt lựu hoặc thái sợi dài mỏng.
- Trứng gà/vịt: Luộc chín, bóc vỏ, dùng nĩa dằm nhuyễn hoặc thái sợi nhỏ. Bạn cũng có thể tráng trứng mỏng rồi thái sợi.
- Hành tím: Bóc vỏ, thái lát thật mỏng. Chúng ta sẽ dùng để phi hành khô vàng giòn – món này không thể thiếu đâu nhé!
- Hành lá, rau mùi: Rửa sạch, thái nhỏ.
- Đậu phộng: Nếu chưa rang, bạn rang vàng thơm rồi bóc vỏ, giã dập.
Bước 2: Tẩm ướp cho thấm vị
Bây giờ là lúc chúng ta “thổi hồn” vào các nguyên liệu để chúng trở nên đậm đà hơn:
- Thịt ba chỉ: Cho thịt đã thái vào tô, ướp với 1 muỗng canh nước mắm, 1/2 muỗng cà phê đường, 1/2 muỗng cà phê tiêu xay, và 1 muỗng cà phê dầu hào (nếu có). Trộn đều các gia vị để thịt thấm đều, ướp khoảng 15-20 phút.
- Lạp xưởng: Lạp xưởng thường đã có vị sẵn rồi, nên chúng ta không cần ướp thêm đâu nhé!
- Gạo nếp: Cho gạo đã ráo nước vào một tô lớn, thêm 1 muỗng cà phê muối, 1 muỗng cà phê dầu ăn, và 1/2 muỗng cà phê bột nghệ (bột nghệ sẽ giúp xôi có màu vàng tươi đẹp mắt và bóng mượt hơn). Dùng tay trộn thật đều để gia vị và bột nghệ bám đều vào từng hạt gạo.
Bước 3: Nấu nướng
Đây là phần quan trọng nhất đây, bạn làm theo từng bước nhỏ nhé:
Nấu xôi:
Phương pháp hấp cách thủy là dễ nhất cho người mới bắt đầu và cho ra đĩa xôi dẻo thơm nhất. Bạn chuẩn bị một cái xửng hấp:
- Đun nước trong nồi hấp cho sôi bùng lên.
- Lót một lớp khăn sạch hoặc lá chuối dưới đáy xửng hấp (giúp xôi không bị dính và thơm hơn).
- Cho phần gạo nếp đã trộn gia vị vào xửng, dàn đều ra nhưng không nén chặt quá, để hơi nước dễ dàng thoát lên làm chín xôi.
- Đặt xửng lên nồi nước sôi, đậy vung lại và hấp khoảng 20 phút.
- Sau 20 phút, bạn mở vung, dùng đũa xới nhẹ nhàng cho xôi tơi ra. Lúc này, bạn rưới đều 50ml nước cốt dừa lên xôi, trộn đều (nước cốt dừa giúp xôi béo ngậy và thơm lừng). Đậy vung lại và hấp thêm khoảng 10-15 phút nữa.
- Dấu hiệu xôi chín: Hạt gạo sẽ chuyển màu từ trắng đục sang trong, khi ăn thử thấy mềm dẻo, không còn sượng và có mùi thơm đặc trưng của nếp.
Chế biến các loại topping:
- Phi hành tím: Đặt chảo lên bếp, cho khoảng 3-4 muỗng canh dầu ăn vào. Khi dầu nóng vừa, cho hành tím thái lát vào phi vàng giòn trên lửa vừa. Khi hành ngả vàng nhẹ, bạn vớt ra ngay vì hành sẽ còn giòn thêm sau khi vớt. Để ráo dầu trên giấy thấm.
- Sên thịt ba chỉ: Dùng chính cái chảo vừa phi hành (đổ bớt dầu nếu còn nhiều), cho thịt ba chỉ đã ướp vào xào săn trên lửa vừa. Khi thịt săn lại, ngả vàng và ra mỡ, bạn cho thêm khoảng 2-3 muỗng canh nước lọc vào, hạ nhỏ lửa và đun liu riu cho thịt mềm và thấm gia vị, nước sốt sánh lại. Dấu hiệu đạt: Thịt mềm, bóng, nước sốt keo lại bám đều vào thịt và có mùi thơm hấp dẫn.
- Chiên lạp xưởng: Cho lạp xưởng đã thái lát vào chảo (không cần dầu vì lạp xưởng sẽ tự ra mỡ), thêm khoảng 1 muỗng canh nước lọc. Đun nhỏ lửa cho nước cạn và lạp xưởng tự ra mỡ, chín vàng đều hai mặt. Dấu hiệu đạt: Lạp xưởng căng bóng, màu đỏ đẹp mắt và dậy mùi thơm đặc trưng.
- Trứng/Chả lụa: Chả lụa bạn có thể ăn ngay hoặc xào sơ qua với chút dầu cho thơm. Trứng dằm nhuyễn cũng có thể xào sơ với chút hành phi cho thơm hơn.
Bước 4: Trình bày thành phẩm
Giờ là lúc “hô biến” thành quả của chúng ta thành một tác phẩm nghệ thuật rồi!
Bạn xới xôi ra đĩa hoặc khuôn. Sau đó, xếp lần lượt thịt ba chỉ kho, lạp xưởng chiên, chả lụa thái hạt lựu (hoặc sợi) và ruốc trứng lên trên bề mặt xôi. Cuối cùng, đừng quên rắc thật nhiều hành phi vàng giòn, hành lá thái nhỏ, chút đậu phộng rang giã dập và rắc thêm chút tiêu xay cho dậy mùi thơm. Nếu thích, bạn có thể thêm chút tóp mỡ nữa nhé. Trông thật hấp dẫn phải không nào?
3. Video hướng dẫn chi tiết
Nếu đọc vẫn chưa hình dung được, bạn xem video này để làm theo cho dễ nhé:
4. Một vài lưu ý nhỏ (Tips)
- Mách nhỏ: Để xôi thơm và có màu vàng óng ả hơn nữa, bạn có thể ngâm gạo nếp với một chút nước lá dứa xay (lọc lấy nước) hoặc thêm vài giọt tinh dầu bưởi vào lúc hấp cuối cùng. Khi xới xôi, hãy dùng đũa hoặc muỗng gỗ xới nhẹ tay để hạt xôi không bị nát và vẫn giữ được độ dẻo ngon.
- Chữa cháy:
- Xôi bị khô, chưa dẻo: Đừng lo! Bạn có thể rưới thêm khoảng 2-3 muỗng canh nước ấm hoặc nước cốt dừa lên xôi, dùng đũa xới đều và hấp thêm khoảng 5-10 phút nữa. Xôi sẽ mềm dẻo trở lại ngay.
- Món topping lỡ tay làm mặn quá: Nếu phần thịt kho hay lạp xưởng bị mặn, bạn có thể thêm chút đường, nước lọc hoặc một lát khoai tây vào đun cùng để khoai tây hút bớt vị mặn. Với xôi, nếu lỡ cho nhiều muối khi ngâm thì khá khó chữa, lần sau rút kinh nghiệm giảm lượng muối nhé.
5. Giải đáp thắc mắc
- Không có nguyên liệu này thay bằng gì?
Nếu không có thịt ba chỉ, bạn có thể thay bằng thịt nạc vai xào hoặc thịt gà xé. Lạp xưởng có thể bỏ qua hoặc thay bằng xúc xích chiên. Chả lụa có thể thay bằng giò thủ, chả quế, hoặc thậm chí là nem chua (nếu bạn muốn thử hương vị mới lạ). - Làm sao để bảo quản ăn dần?
Bạn hãy để xôi và các loại topping nguội hoàn toàn. Sau đó, cho vào hộp kín, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Xôi thập cẩm có thể để được 2-3 ngày. Khi ăn, bạn chỉ cần hâm nóng lại bằng lò vi sóng hoặc hấp cách thủy là lại dẻo thơm như mới. - Món này ăn kèm với gì ngon nhất?
Xôi thập cẩm tự nó đã là một bữa ăn đầy đủ rồi, nhưng bạn có thể ăn kèm thêm với chà bông (ruốc thịt), pate gan, hoặc một chút dưa góp chua ngọt để cân bằng vị. Món này cực kỳ hợp cho bữa sáng nhanh gọn hoặc bữa xế chiều đấy!
Lời kết
Bạn thấy không, làm món cách nấu xôi thập cẩm đâu có khó nhỉ? Chỉ cần một chút tỉ mỉ và tình yêu dành cho ẩm thực, bạn đã có thể tự tay tạo ra một đĩa xôi thơm ngon, đủ đầy hương vị cho cả gia đình rồi. Món ăn này không chỉ ấm bụng mà còn chứa đựng bao nhiêu tình cảm của người nấu đấy! Hy vọng công thức này sẽ giúp bữa cơm nhà bạn thêm rôm rả và nhiều niềm vui. Đừng quên ghé thăm Bếp Phú Hải thường xuyên để học thêm nhiều món mới và cùng tôi khám phá thế giới ẩm thực phong phú nhé!
